NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÁM SÁT TRONG HỆ THỐNG MẶT TRẬN, NHÌN TỪ THỰC TIỄN ĐỒNG NAI

Thời gian qua, hoạt động giám sát của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam các cấp trên địa bàn thành phố Đồng Nai đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, góp phần tích cực vào công tác tham gia xây dựng Đảng và chính quyền trong sạch, vững mạnh. Tuy nhiên, bên cạnh những mặt đạt được, công tác này vẫn còn gặp một số khó khăn, hạn chế nhất định. Để đáp ứng yêu cầu và nhiệm vụ trong tình hình mới, việc tìm kiếm các giải pháp đồng bộ nhằm đột phá, nâng cao chất lượng giám sát đang là yêu cầu cấp thiết được đặt ra. 

Xem giám sát là “chìa khóa” xây dựng Đảng, chính quyền

Để tạo chuyển biến mạnh mẽ, giải pháp then chốt đầu tiên là phải quán triệt và nâng cao nhận thức sâu sắc về vai trò quan trọng của công tác giám sát. Trên cơ sở chỉ đạo của Đảng và các chính sách pháp luật liên quan – đặc biệt là Chỉ thị số 18-CT/TW của Ban Bí thư Trung ương Đảng , Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Đồng Nai đã chủ động tham mưu Ban Thường vụ thành ủy ban hành Chỉ thị số 22-CT/TU về “phát huy vai trò, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác giám sát, phản biện xã hội của MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội” trên địa bàn thành phố. Đây là kim chỉ nam quan trọng, tập trung đánh giá đúng thực trạng và định hình các giải pháp nâng cao chất lượng giám sát cho cả hệ thống trong giai đoạn hiện nay.

Từ định hướng này, cấp ủy và chính quyền các cấp cần tăng cường lãnh đạo, đẩy mạnh tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức của toàn xã hội về vai trò giám sát của Mặt trận. Người đứng đầu các tổ chức đảng, chính quyền, Mặt trận các cấp phải luôn đặt công tác giám sát ở vị trí trung tâm, xem đây là một trong những hoạt động cốt lõi để phát huy dân chủ, xây dựng Đảng và chính quyền. 

Sự quan tâm tạo điều kiện từ phía cấp ủy cần được thể hiện bằng những hành động cụ thể: 

Hằng năm, Ban Thường vụ cấp ủy cần xem xét, cho ý kiến sát sao về kế hoạch giám sát của Mặt trận cùng cấp, đồng thời chỉ đạo các cơ quan, đơn vị liên quan phối hợp thực hiện nghiêm túc. 

Trong quá trình điều hành, quản lý, nếu xét thấy phù hợp, cấp ủy có thể giao cụ thể các nội dung, vụ việc cho Mặt trận giám sát. 

Đặc biệt, cần kịp thời thông tin công khai về tình hình thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước nhất là các chương trình, dự án lớn có tác động trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp, đời sống người dân để Mặt trận và các tổ chức thành viên có đủ dữ liệu phục vụ hoạt động giám sát. 

Hoàn thiện cơ chế và khơi thông nguồn lực giám sát

Một trong những nút thắt lớn của hệ thống Mặt trận hiện nay chính là nguồn nhân lực. Để giải quyết bài toán này, cấp ủy và chính quyền các cấp cần cụ thể hóa bằng các văn bản quy định rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân trong việc phối hợp, tạo điều kiện thuận lợi cho Mặt trận hoạt động. 

Đồng thời, cần có cơ chế thực chất, khả thi để khơi thông và phát huy tối đa sức mạnh giám sát từ nhân dân. Đó là việc phát huy vai trò, trí tuệ của các vị Ủy viên Ủy ban Mặt trận các cấp, các tổ chức tư vấn và những cá nhân tiêu biểu, chuyên gia trong lĩnh vực pháp luật, xây dựng đảng, chính quyền. Đây chính là giải pháp nền tảng, căn cơ nhất để bổ sung và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực giám sát cho Mặt trận hiện nay. 

Song song đó, tính hiệu lực của hoạt động giám sát chỉ được đảm bảo khi có các quy định pháp lý rõ ràng. Hệ thống văn bản cần quy định chặt chẽ trách nhiệm giải trình, trả lời và giải quyết các kiến nghị sau giám sát của các cơ quan chức năng. Phải có những chế tài đủ mạnh để xem xét xử lý các tổ chức, cá nhân có hành vi né tránh, không hợp tác, gây khó khăn, cản trở Mặt trận giám sát; hoặc ngược lại, xử lý các trường hợp lợi dụng quyền giám sát để gây tổn hại đến lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân. 

Giám sát chủ động, kiến nghị phải "trúng và đúng"

Khi đã có sự quan tâm lãnh đạo và cơ chế phối hợp thuận lợi, yếu tố quyết định hiệu quả giám sát nằm ở chính sự chủ động, tự đổi mới của hệ thống Mặt trận các cấp. Mặt trận phải tự chứng minh và tác động mạnh mẽ đến cấp ủy, chính quyền bằng những kết quả giám sát thực chất cùng các kiến nghị sắc bén, xác đáng. Đây cũng là cơ sở vững chắc nhất để Mặt trận khẳng định vị thế và tiếp tục nhận được sự tạo điều kiện từ các cấp. 

Để đạt được điều đó, phương thức giám sát của Mặt trận cần thực hiện theo hướng: Chủ động, từ sớm, từ cơ sở, đảm bảo tính dân chủ, khách quan và mang tính xây dựng. Hoạt động giám sát không được dàn trải mà phải có trọng tâm, trọng điểm, đi sâu vào các chuyên đề liên quan trực tiếp đến quyền lợi chính đáng của nhân dân hoặc những vấn đề nóng, gây bức xúc trong dư luận xã hội. Cần tăng cường giám sát việc thực hiện các kiến nghị của cử tri, cũng như việc tu dưỡng, rèn luyện đạo đức, lối sống của người đứng đầu, cán bộ chủ chốt và đảng viên. 

Để hiện thực hóa mục tiêu này, các giải pháp nghiệp vụ cụ thể cần được triển khai đồng bộ:

- Nâng cao trách nhiệm người đứng đầu: Người đứng đầu Ủy ban MTTQ Việt Nam các cấp phải thực sự trách nhiệm, chủ động tham mưu cho cấp ủy, tranh thủ sự đồng thuận của chính quyền và phối hợp chặt chẽ với các cơ quan hữu quan. Cần linh hoạt, sáng tạo trong việc lựa chọn nội dung và hình thức giám sát sao cho thiết thực, phù hợp. 

- Phát huy các lực lượng phối hợp: Chủ động huy động trí tuệ của các chuyên gia, lực lượng tư vấn, cộng tác viên và những người có kinh nghiệm. Đặc biệt, phải tăng cường hướng dẫn, nâng cao chất lượng hoạt động của Ban Thanh tra Nhân dân và Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng để phát huy tối đa vai trò giám sát trực tiếp của nhân dân. 

- Số hóa và chuẩn hóa nghiệp vụ: Ban hành các hướng dẫn chi tiết theo hình thức "cầm tay chỉ việc"; số hóa tài liệu thành các sổ tay, cẩm nang giám sát để cán bộ cơ sở dễ dàng tiếp cận và thực hiện. 

- Chú trọng khâu thu thập thông tin và hậu giám sát: Coi trọng việc thu thập dữ liệu, khảo sát thực tế và nghiên cứu kỹ tài liệu. Báo cáo tổng hợp ý kiến phải khách quan, trung thực, có sự chắt lọc và đảm bảo đầy đủ căn cứ pháp lý, khoa học, thực tiễn. Tuyệt đối tránh tình trạng kiến nghị chung chung, né tránh hay thiếu căn cứ. Sau giám sát, Mặt trận phải theo dõi, đôn đốc sát sao việc giải quyết của các đơn vị. Đối với các kiến nghị bị thờ ơ hoặc giải trình không rõ ràng, Mặt trận cần kiên quyết thông báo, phản ánh trước kỳ họp của HĐND, cấp ủy cùng cấp và Mặt trận cấp trên. 

- Thường xuyên sơ kết, đánh giá: Tổ chức định kỳ các hội nghị sơ, tổng kết; vận dụng các tiêu chí khoa học để nhìn nhận đúng thực trạng, phát hiện những giá trị đạt được cũng như các hạn chế để từng bước hoàn thiện, nâng cao chất lượng giám sát. 

Bản chất công tác giám sát của MTTQ Việt Nam chính là việc theo dõi, xem xét, đánh giá và kiến nghị đối với hoạt động của các cơ quan, tổ chức, đại biểu dân cử và đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức trong việc thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước. Làm tốt công tác giám sát không chỉ giúp kịp thời phát hiện, chấn chỉnh những sai sót, khuyết điểm, mà còn giúp phát hiện, nhân rộng những nhân tố mới tích cực; từ đó phát huy quyền làm chủ của nhân dân, góp phần quan trọng vào sự nghiệp xây dựng Đảng, Nhà nước thực sự trong sạch, vững mạnh. Thực hiện đồng bộ các giải pháp trên chính là con đường ngắn nhất để hệ thống Mặt trận thành phố Đồng Nai nâng tầm vị thế, đáp ứng trọn vẹn kỳ vọng của Đảng và nhân dân.