Nâng cao vai trò, trách nhiệm của Ủy viên Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp

Đó là quy định được nêu tại điểm 3.3, mục II, Thông tri số 03/TT-MTTW-BTT, ngày 10/9/2026 của Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam về hướng dẫn thực hiện một số điều của Điều lệ MTTQ Việt Nam khóa XI, nhiệm kỳ 2026 – 2031.

Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là tổ chức liên minh chính trị, liên hiệp tự nguyện, giữ vai trò là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân, đại diện và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân. Để tiếp tục phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc và thực hiện hiệu quả các chương trình phối hợp hành động, việc nâng cao năng lực, trách nhiệm và phát huy vai trò của từng Ủy viên Ủy ban là yêu cầu cấp thiết.

Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp là cơ quan chấp hành giữa hai kỳ Đại hội. Cơ cấu thành phần Ủy ban được xây dựng theo nguyên tắc đại diện rộng rãi, bao gồm người đứng đầu các tổ chức thành viên, đại diện Mặt trận cấp dưới, các cá nhân tiêu biểu đại diện cho các giai cấp, tầng lớp xã hội, dân tộc, tôn giáo, cùng đội ngũ cán bộ chuyên trách. Theo quy định của Điều lệ Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Khóa XI, dù tham gia ở tư cách đại diện tổ chức hay cá nhân tiêu biểu, các Ủy viên Ủy ban đều được bảo đảm đầy đủ các quyền chính đáng: thảo luận, chất vấn, kiến nghị về tổ chức và hoạt động của Ủy ban cùng cấp; đề xuất chương trình công tác, chính sách; tham gia thực hiện các nhiệm vụ chuyên môn; được cung cấp thông tin và đề nghị Mặt trận bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của mình. Song song với quyền hạn, mỗi Ủy viên có trách nhiệm nghiêm túc chấp hành Hiến pháp, pháp luật, Điều lệ và Chương trình hành động của Mặt trận; thường xuyên bám sát thực tiễn cơ sở, lắng nghe, tập hợp và phản ánh trung thực tâm tư, nguyện vọng chính đáng của Nhân dân tới Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các cơ quan có thẩm quyền.

Nhằm hạn chế tình trạng sinh hoạt mang tính hình thức và nâng cao vai trò, tinh thần trách nhiệm của người đại diện Nhân dân, Thông tri hướng dẫn thực hiện Điều lệ Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã quy định chế tài xử lý đối với chế độ tham dự kỳ họp. Trách nhiệm của Ủy viên là tham dự đầy đủ các cuộc họp định kỳ hoặc đột xuất của Ủy ban MTTQ Việt Nam. Nếu vắng mặt 03 lần liên tiếp không có lý do chính đáng, Ban Thường trực có thể xem xét trình Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cùng cấp xem xét cho thôi tham gia Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Đây là căn cứ quan trọng để đánh giá thái độ, trách nhiệm của Ủy viên cũng như giữ gìn tính nghiêm minh của tổ chức.

Bên cạnh đó, Điều lệ cũng xác định rõ các trường hợp đương nhiên không còn là Ủy viên như: không còn là đại diện của tổ chức cử ra; chuyển khỏi địa bàn cư trú hoặc cán bộ chuyên trách chuyển công tác, nghỉ hưu, thôi việc, bị truy tố do vi phạm pháp luật. 

Đối với các sai phạm Điều lệ hoặc vi phạm pháp luật, Ủy viên sẽ bị xem xét xử lý theo 03 hình thức kỷ luật: khiển trách, cảnh cáo hoặc cho thôi làm thành viên theo nguyên tắc xuyên suốt là mức kỷ luật của Mặt trận không cao hơn mức kỷ luật của Đảng hoặc chính quyền. Khi quyết định kỷ luật bằng hình thức cho thôi làm thành viên có hiệu lực, cá nhân vi phạm đương nhiên chấm dứt tư cách Ủy viên Ủy ban cũng như toàn bộ các chức danh lãnh đạo, cơ cấu đang đảm nhiệm theo quy định của Điều lệ.

Mặt trận Tổ quốc Việt Nam chỉ có thể phát huy trọn vẹn vai trò đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân khi mỗi Ủy viên thực sự làm tròn nghĩa vụ của mình. Việc tuân thủ nghiêm túc chế độ sinh hoạt, bám sát thực tiễn cơ sở và chủ động phản ánh ý kiến Nhân dân tới các cơ quan có thẩm quyền sẽ giúp Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp hoạt động thực chất, hiệu quả. Đó cũng chính là nền tảng để Mặt trận tiếp tục củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, tăng cường đồng thuận xã hội, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn phát triển mới.